Çalışma hayatını sağlık sorunları nedeniyle sürdüremeyen sigortalılar için malulen emeklilik önemli bir sosyal güvence sağlıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre sistemde yaş şartından bağımsız olarak aylık bağlanabilmesi mümkün ancak bunun için sağlık durumu, prim ve sigortalılık süresi başta olmak üzere belirlenen koşulların karşılanması gerekiyor.

ÇALIŞMA GÜCÜNDE YÜZDE 60 KAYIP ŞARTI

Bir kişinin yalnızca sağlık sorunu yaşaması malulen emeklilik için yeterli kabul edilmiyor. Çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin tespit edilmesi gerekiyor.

Maluliyet konusunda nihai değerlendirmeyi SGK Sağlık Kurulu yapıyor. Kanser, kalp ve organ yetmezlikleri ile bazı psikiyatrik hastalıklar gibi ciddi sağlık sorunları değerlendirmeye konu olabiliyor.

1800 GÜN PRİMLE EMEKLİLİK MÜMKÜN

Malulen emeklilikte temel şartlardan biri en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve toplam 1800 gün prim ödemesi.

Ancak mevzuatta önemli bir istisna bulunuyor. Başka bir kişinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu belirlenen sigortalılarda 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor. Bu kişiler diğer şartları da sağlamaları halinde 1800 günlük primle malullük aylığına hak kazanabiliyor.

YAŞ ŞARTI ARANMIYOR

Malulen emekliliği normal emeklilikten ayıran önemli noktalardan biri de belirli bir emeklilik yaşının beklenmemesi.

Sağlık kurulu tarafından gerekli çalışma gücü kaybı tespit edilen ve sigortalılık ile prim şartlarını karşılayan kişiler, normal emeklilik yaşını beklemeden aylık alabiliyor.

MEMURLAR İÇİN FARKLI KURALLAR VAR

4/1-c kapsamında çalışan memurlarda da çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmesi maluliyet değerlendirmesinde dikkate alınıyor.

Memurun mevcut görevini yapamayacak durumda olması halinde sağlık durumuna uygun başka bir görev veya sınıfa geçirilmesi gibi seçenekler de gündeme gelebiliyor. Malullük aylığı bağlanabilmesi için ise sağlık koşullarının yanında gerekli prim şartlarının da karşılanması gerekiyor.

BAŞVURU SIRASINDA BU ŞARTLARA DİKKAT

Malullük aylığı talebinde bulunacak sigortalının başvuru sırasında ilgili çalışma statüsüne göre gerekli koşulları yerine getirmesi gerekiyor. Bağ-Kur kapsamında olanların SGK’ya prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması da aylık bağlanması açısından önem taşıyor.

Birden fazla sigortalılık statüsünde çalışmış kişilerde ise aylık bağlama sürecinde tabi olunan sigortalılık statüsü ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınıyor.

HASTALIK İZİNLERİNDE SÜRELER DEĞİŞİYOR

Memurlar açısından hastalığın türüne göre kullanılabilecek izin süreleri farklılaşıyor. Kanser, verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli tedavi gerektiren durumlarda daha uzun sağlık izinleri uygulanabiliyor.

Tedavisi mümkün olmayan hastalıklarda ise bazı durumlarda azami izin süresinin tamamlanması beklenmeden maluliyet değerlendirmesi yapılabiliyor.

Malulen emeklilik hakkı kişilerin yalnızca hastalık tanısına göre değil çalışma gücü kaybı, sağlık kurulu değerlendirmesi, sigortalılık geçmişi ve prim koşullarının birlikte incelenmesi sonucunda belirleniyor.