EYT Dışında Kalanlar İçin 'Sağlık' ve 'Kısmi' Çıkış Yolu

Milyonlarca çalışanın gündeminde olan emeklilik sisteminde, yaş ve yıl şartına takılanlar için "B Planı" niteliğinde düzenlemeler bulunuyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre; standart emeklilik yaşını beklemeden, 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1800 gün prim ödemesiyle emekli olma hakkı, belirli şartlar altında mümkün kılınıyor.

Bu sistem, kamuoyunda genellikle yanlış yorumlanıyor. "Herkes 10 yılda emekli olabilir" algısı doğru değil. Bu hak, yasada "Malulen Emeklilik" olarak tanımlanan ve çalışma gücünün en az %60'ını kaybeden vatandaşlara tanınan özel bir statüdür.

Kısmi Emeklilikte 'Kademeli' Prim Dönemi

Öte yandan, sağlığı yerinde olup primi yetmeyenler için "Yaştan Emeklilik" (Kısmi Emeklilik) devreye giriyor. Burada 1999 öncesi girişliler için 3600 gün yeterli olurken, daha sonraki tarihlerde sisteme girenler için prim şartı kademeli olarak 4500 güne kadar çıkıyor. 2000-2008 arası girişliler için 4500 gün, 2008 sonrası için ise 5400 gün gibi şartlar, "eksik primle" maaşa bağlanmanın anahtarını oluşturuyor.

Uzmanlar, özellikle 3900-4300 gün bandında primi olanların, askerlik veya doğum borçlanması yaparak eksik günlerini tamamlaması durumunda, "tam emekliliği" beklemeden "kısmi emeklilik" hakkı kazanabileceğine dikkat çekiyor.

HANGİ ŞARTLA NASIL EMEKLİ OLUNUR?

Mevzuatı sadeleştirerek vatandaşın durumunu görebileceği tablo:

(Not: Malulen emeklilikte 'Başkasının bakımına muhtaç' derecede durum varsa 10 yıl şartı aranmaz, sadece 1800 gün yeterlidir.)

"Piyasa gerçeklerine baktığımızda, 'Malulen Emeklilik' ile 'Kısmi Emeklilik' sıkça birbirine karıştırılıyor. Benim okurlarımıza en önemli uyarım şudur: Malulen emeklilik bir 'imtiyaz' değil, sağlık kaybının telafisidir ve alınan maaş genellikle normal emekliliğe yakındır. Ancak 'Kısmi Emeklilik'te durum farklı. Eğer 3600 veya 4500 günle, yani 'primim yetmiyor, yaştan emekli olayım' derseniz, bağlanacak maaş kök maaş üzerinden hesaplanır ve genellikle en düşük emekli maaşı seviyesinde kalır. Yani 'Erken emekli olayım' derken, ömür boyu alacağınız maaşın 'kuş gibi' kalma riski var. Sağlık sorununuz yoksa, dişinizi sıkıp primleri tamamlamak uzun vadede cüzdanınız için daha hayırlı olabilir."

Burada yer alan bilgiler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve ilgili mevzuattan derlenmiştir. Emeklilik hesaplamaları kişiye özeldir; giriş tarihi, staj durumu ve prim ödenen kuruma (SSK/Bağ-Kur) göre değişir. Kesin bilgi ve işlem için en yakın SGK Müdürlüğü'ne başvurulmalıdır.