Doğu Anadolu'nun aktif faylarının bulunduğu bölgede gerçekleştirilen uluslararası araştırmadan dikkat çeken sonuçlar çıktı. Prof. Dr. Özgür Karaoğlu liderliğindeki bilim insanları, Kuzey Anadolu Fayı'nın doğu kesimlerinde yer altındaki magma sistemlerini inceleyerek Erzincan Havzası ve Karlıova çevresinde iki ayrı rezervuar belirledi.

YERİN ALTINDA İKİ AYRI MAGMA SİSTEMİ

Prof. Dr. Özgür Karaoğlu’nun liderliğindeki ekip, Erzincan Havzası ile Karlıova Üçlü Eklem bölgesinin altında iki farklı magma rezervuarının bulunduğunu belirledi.

Türkiye’nin yanı sıra İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya’dan araştırmacıların yer aldığı çalışmada deprem dalgalarının yer altında nasıl ilerlediği ayrıntılı şekilde analiz edildi.

Bu yöntem sayesinde Erzincan-Yedisu hattı ile Tunceli’nin Ovacık çevresine uzanan bölgenin derinliklerindeki yapılar üç boyutlu olarak incelendi.

İKİ REZERVUAR AYNI DAVRANMIYOR

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, belirlenen iki magma sisteminin birbirinden farklı özellikler göstermesi oldu.

Erzincan Havzası’nın altında bulunan yapı çevresinde düşük sismik hareketlilik gözlenirken, Karlıova tarafındaki magma sisteminin çevresinde daha sürekli bir deprem hareketliliği kaydedildi.

Bilim insanları bu farklılığın magma rezervuarlarının sıcaklığı ve içerdiği erimiş malzeme miktarıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

FAYDAKİ HAREKET MAGMAYI DA ETKİLEYEBİLİR

Araştırmanın üç boyutlu modelleri, Kuzey Anadolu Fayı üzerindeki hareketlerin yalnızca deprem üretmekle sınırlı kalmadığını gösterdi.

Fay boyunca oluşan gerilmelerin magma rezervuarlarının çevresindeki kayaçları da etkileyebileceği belirlendi. Bazı koşullarda bu gerilmenin yeni çatlakların oluşmasını kolaylaştırabileceği ve magmanın bu çatlaklar boyunca yukarı yönelmesine zemin hazırlayabileceği değerlendirildi.

“DEPREM OLACAK” ANLAMINA GELMİYOR

Çalışmanın ardından en fazla merak edilen konu ise bulunan magma yapılarının bölgede yakın zamanda yeni bir tehlikeye işaret edip etmediği oldu.

Araştırmacılar bu konuda net bir ayrım yaptı. Bulguların herhangi bir deprem veya volkanik patlamanın zamanını gösterdiği belirtilmiyor. Çalışmanın amacı, bölgenin altında gerçekleşen jeolojik süreçleri daha iyi anlamak.

Bu nedenle araştırma sonuçlarının bir deprem tahmini veya patlama uyarısı şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.

ERZİNCAN-KARLIOVA HATTI İÇİN YENİ BİR VERİ

Bilim insanlarına göre elde edilen sonuçlar, Doğu Anadolu’daki deprem tehlikesinin araştırılmasında yalnızca fayların değil, yer altındaki magma sistemlerinin de hesaba katılması gerektiğini gösteriyor.

Özellikle Erzincan Havzası ve Karlıova çevresindeki sismik hareketlerin bundan sonraki araştırmalarda magma-fay etkileşimiyle birlikte değerlendirilmesinin bölgenin jeolojik yapısının anlaşılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Çalışma, Nature Portfolio bünyesinde yayımlanan Communications Earth & Environment dergisinde bilim dünyasıyla paylaşıldı.